Oyun Hakkında
Makara 90'lar, iki takım halinde oynanan bir kelime/kavram anlatma ve tahmin oyunudur. Oyuncular önce ortak bir deste kurar, ardından aynı deste üç farklı tur boyunca kullanılır. Her turda anlatım kuralı zorlaşır: önce serbest anlatım, sonra sadece tek kelime, en sonunda ise tamamen sessiz sinema (mimik ve hareket). Her sıra yalnızca 1 dakika sürer; süre içinde doğru tahmin ettirilen kartların üzerindeki puanlar takıma yazılır. Üç turun sonunda toplam puanı en yüksek olan takım kazanır. Makara'nın en belirgin özelliği, klasik Tabu'nun aksine yasaklı kelime listesi ve kutuda kum saati bulundurmamasıdır.
Bileşenler
90'lar Kelime Kartları
Oyunun tamamını oluşturan kart destesi. Her kartın üzerinde 90'lara ait bir popüler kültür ögesi (dizi, çizgi film, oyuncak, müzik, teknoloji, reklam sloganı, kavram vb.) ve kartın zorluğuna göre değişen bir puan değeri yazılıdır. Anlatılması zor kartlar daha yüksek puan taşır.
Türkçe Kural Kitapçığı / Broşürü
Oyunun kurulumunu, üç turun kurallarını, süre ve puanlama sistemini anlatan resmi Türkçe kural broşürü.
Oyun / Saklama Kutusu
Kartların saklandığı kompakt kutu (yaklaşık 17,5 × 12 × 5 cm). Taşınabilir olması için özellikle küçük tutulmuştur.
Zamanlayıcı (kutuda bulunmaz)
Makara kutusunda kum saati YOKTUR; bu bilinçli bir tasarım tercihidir. Her sıra için 1 dakikalık süre telefon veya herhangi bir harici zamanlayıcı ile tutulur.
Skor Kağıdı / Kalem (kutuda bulunmaz)
Kutuda hazır skor bloğu bulunmaz. Takımlar puanlarını bir kağıt-kalemle takip edebilir; alternatif olarak her takım tur boyunca doğru anlattığı kartları önünde biriktirip tur sonunda kart puanlarını toplar.
Puan Hesaplama
Puanlama kart bazlıdır: Her kartın üzerinde zorluğuna göre belirlenmiş bir puan değeri yazar. Bir takım, kendi sırasında doğru tahmin ettirdiği kartları önünde biriktirir ve tur sonunda bu kartların puanlarını toplar. Üç tur boyunca kazanılan puanlar birbirine eklenir. Not: Kartların puanlarını saymak yerine yalnızca doğru tahmin edilen kart ADEDİNİ sayan basitleştirilmiş bir varyantla da oynanabilir; ancak resmi puanlama kart üzerindeki değerlere dayanır.
Oyun Bitiş Koşulları
Oyun, üçüncü turun (sessiz sinema turu) tamamlanmasıyla sona erer. Üç turun sonunda toplam puanı en yüksek olan takım oyunu kazanır. Beraberlik durumunda takımlar isterse hızlı bir ek tur (örneğin tek kelimeyle birkaç ekstra kart) oynayarak beraberliği bozabilir.
Varyantlar
- Adet Sayımı Varyantı: Kart puanlarıyla uğraşmadan, sadece doğru tahmin edilen kart sayısı üzerinden puanlama yapılır. Daha hızlı ve gençlerle oynamaya uygundur.
- Süre Ayarı: 1 dakika kısa gelirse (çok küçük oyuncu ya da çok büyük deste durumunda) süre 90 saniyeye çıkarılabilir; deneyimli gruplar süreyi 45 saniyeye indirerek zorluğu artırabilir.
- Küçük Deste / Hızlı Oyun: Kalabalık gruplarda deste çok büyürse her oyuncu 7 yerine 5 kart seçerek daha kısa turlar oynanabilir.
- Karışık Oturma: Takım üyeleri masaya dönüşümlü oturur (bir bizden bir sizden). Bu, anlatıcının karşısında her zaman takım arkadaşı bulunmasını ve akışın hızlanmasını sağlar.
Oyun Hazırlığı
Oyun Akışı
Makara üç turdan oluşur ve her tur AYNI ortak desteyle oynanır. Bir tur, destedeki tüm kartlar doğru tahmin edilerek bitene kadar devam eder; ardından deste yeniden karıştırılıp bir sonraki turun daha zor kuralıyla tekrar oynanır. Kartlar üç turda da tekrar ettiği için oyuncuların ilk turlarda hangi kelimenin destede olduğunu hatırlaması büyük avantaj sağlar (hafıza unsuru). Bu yönüyle Makara, klasik tek seferlik kelime oyunlarından ayrışır.
Sıranın İşleyişi
Sıra takımlar arasında dönüşümlü ilerler ve her takımın içinde anlatıcı rolü oyuncular arasında sırayla değişir. Sırası gelen anlatıcı desteyi eline alır, zamanlayıcı 1 dakikaya kurulur ve süre başlar.
Bir Sıra (1 Dakika) Nasıl Geçer?
Anlatıcı, üstteki kartı kendi görür ve turun kuralına uygun şekilde anlatmaya başlar. Kendi takımı doğru tahmin ettiğinde kart anlatıcının/takımın önünde yüzü açık biriktirilir ve hemen bir sonraki karta geçilir. Amaç, 1 dakika içinde olabildiğince çok kartı doğru tahmin ettirmektir. Süre dolduğunda deste sıradaki takıma (rakip takımın anlatıcısına) geçer.
İlk turda anlatıcı, karttaki kelimeyi istediği gibi anlatabilir: konuşabilir, ses/efekt çıkarabilir, tarif edebilir, ipucu verebilir. Tek yasak, kartın üzerindeki kelimenin (ve doğrudan kök/türevlerinin) ağızdan çıkmasıdır. Tabu'daki gibi ekstra yasaklı kelime listesi yoktur; bu, anlatımı çok daha özgür ve yaratıcı kılar. Bu tur aynı zamanda tanıtım turudur: herkes destedeki kelimelerin ne olduğunu görür ve öğrenir.
Neler Serbest, Ne Yasak?
Serbest: eş anlamlılar, çağrışımlar, şarkı mırıldanma, ses taklidi, uzun uzun tarif, hikaye anlatma. Yasak: kartın üzerinde yazan kelimenin kendisini veya bariz türevini söylemek, kartı doğrudan göstermek/hecelemek. Yasağı ihlal edersen o kartı geçmek (pas) zorunda kalırsın.
İkinci turda deste yeniden karıştırılır ve aynı kartlar bu kez çok daha zor bir kuralla anlatılır: Anlatıcı her kart için YALNIZCA TEK bir kelime söyleyebilir. Bu tek kelimeyle takım arkadaşları kartı tahmin etmeye çalışır. Kartlar bir önceki turdan tanıdık olduğu için, iyi seçilmiş tek bir çağrışım çoğu zaman yeterli olur; işte burada birinci turdaki hafıza avantajı devreye girer.
Tek Kelime Kuralı
Söylenen tek kelime kartın üzerindeki kelime olamaz. Yanlışlıkla ikinci bir kelime söylersen kart geçersiz sayılır ve pas geçilir. Jest/mimik bu turda yardımcı olarak kullanılmaz; sadece söylenen tek kelime geçerlidir.
Üçüncü ve son turda deste tekrar karıştırılır. Bu turda anlatıcı hiç konuşamaz, ses çıkaramaz; kartı yalnızca beden dili, mimik ve hareketlerle (sessiz sinema tarzı) canlandırır. Kartlar iki turdur bilindiği için bu en kaotik ve en eğlenceli turdur; tek bir el hareketi bile doğru tahmini getirebilir.
Sessizlik Kuralı
Konuşmak, ağızla ses/kelime çıkarmak, dudak okutmaya çalışmak yasaktır. Yalnızca vücut hareketleri ve mimikler serbesttir. Kural ihlalinde kart pas geçilir.
Oyunda sınırsız pas hakkı vardır. Anlatıcı, anlatmakta zorlandığı ya da kural gereği anlatamadığı bir kartı geçebilir. Pas geçilen kart o an tahmin ettirilmediği için desteye geri karıştırılır ve o tur içinde tekrar karşına (ya da sonraki oyuncunun karşısına) çıkabilir. Süre dolduğunda elde kalan, henüz tahmin ettirilmemiş kartlar desteyle birlikte sıradaki takıma devredilir; hiçbir kart oyundan atılmaz, tur bitene kadar destede kalır.
Tur Ne Zaman Biter?
Bir tur, destedeki bütün kartlar doğru tahmin edilip bitirildiğinde sona erer. Sıradaki takım kalan kartları devraldığı için tur, takımlar arasında geçişlerle tamamlanır. Deste bittiğinde o turun puanları hesaplanır ve deste yeniden karıştırılıp bir sonraki turun kuralıyla oynanır.
Her doğru tahmin edilen kart, takımın önünde biriktirilir. Kartların üzerinde zorluğa göre değişen puan değerleri yazılıdır; kolay kartlar düşük, zor kartlar yüksek puan taşır. Tur sonunda her takım kendi kazandığı kartların puanlarını toplar ve skor kağıdına yazar. Üç turun puanları üst üste eklenerek genel toplam bulunur.
Puan Kimin Hanesine Yazılır?
Bir kart, hangi takımın sırasında doğru tahmin edildiyse o takımın hanesine yazılır. Bu yüzden hızlı ve verimli anlatım (bir dakikada çok kart bitirmek) doğrudan skora yansır.
Sık Sorulan Sorular
Hayır, Makara kutusunda kum saati bulunmaz; bu bilinçli bir tasarım tercihidir. Her sıra 1 dakika sürer ve bu süreyi bir telefon zamanlayıcısıyla ya da herhangi bir kronometreyle ölçersiniz.
Evet. Başta kurduğunuz ortak deste üç turun hepsinde aynen kullanılır. Her turun başında deste yeniden karıştırılır ama kartlar değişmez. Kartlar tekrar ettiği için önceki turlardan kelimeleri hatırlamak büyük avantaj sağlar; oyunun hafıza unsuru buradan gelir.
Hayır, Tabu'daki gibi karta yazılı ekstra yasaklı kelime listesi yoktur. Tek yasak, anlatılan kartın üzerindeki kelimenin kendisini (ve bariz kök/türevini) söylemektir. 1. turda bunun dışında her türlü kelime, ses ve tarif serbesttir; 2. turda yalnızca tek kelime söylenir; 3. turda hiç konuşulamaz.
Hayır, pas hakkı sınırsızdır. Anlatamadığınız bir kartı geçebilirsiniz; pas geçilen kart desteye geri karıştırılır ve o tur içinde yeniden karşınıza çıkabilir. Hiçbir kart oyundan atılmaz.
Süreniz (1 dakika) bittiğinde deste, henüz tahmin ettirilmemiş kartlarla birlikte sıradaki takıma geçer. Yani kartlar kaybolmaz; rakip takımın anlatıcısı kalan desteyle devam eder. Tur, destedeki tüm kartlar bitene kadar takımlar arasında sürer.
Kartların üzerinde zorluklarına göre farklı puan değerleri yazılıdır; zor kartlar daha yüksek puan verir. Bir takım doğru tahmin ettirdiği kartları önünde biriktirir ve tur sonunda bu kartların puanlarını toplar. Üç turun puanı toplanır ve en yüksek toplama sahip takım kazanır.
Oyun 4 ile 10 kişi arasında, iki takım halinde oynanır. Takımların olabildiğince eşit sayıda olması önerilir. Kurulumda her oyuncuya 10 kart dağıtılır, herkes bunlardan 7'sini seçer ve seçilen kartlar birleştirilerek ortak deste oluşturulur.
Oynanış kuralları (iki takım, üç tur, serbest / tek kelime / sessiz sinema, kart puanları, sınırsız pas) aynıdır. Fark tema ve içeriktedir: Makara 90'lar destesindeki kelimeler 90'ların dizileri, çizgi filmleri, oyuncakları, müziği ve popüler kültürüne odaklanır. Bu edisyon 8 yaş ve üzeri için uygun bir nostalji parti oyunu olarak sunulur.
%2Fpic3747128.png)
%2Fpic2453926.jpg)