Peçiç
Pachisi
Peçiç, Geleneksel tarafından tasarlanan 2-4 oyuncu için aile kutu oyunudur.
Peçiç, deniz kabukları atarak piyonlarını haç biçimindeki tahta üzerinde gezdirdiğin ve rakipten önce tüm piyonlarını merkeze taşımaya çalıştığın antik Hint kökenli Anadolu geleneksel yarış oyunudur.
Oyun Hakkında
Peçiç, MÖ 500 civarında Hindistan'da ortaya çıkmış ve Mahabharata destanında 'Paşa' adıyla geçen kadim bir tahta oyunudur. Oyunun adı Hintçe'de 25 anlamına gelen 'paccīs' sözcüğünden gelir; 25, oyunda atılabilecek en yüksek değerdir. Türkiye'de özellikle Gaziantep, Kilis ve Maraş gibi şehirlerde yaygın biçimde oynanan Peçiç, Osmanlı saraylarında ve kahvehanelerinde de yer bulmuştur. Oyun, haç biçimindeki bir kumaş tahta üzerinde 2 ya da 4 oyuncu (veya 2 takım) arasında oynanır. Her oyuncunun 4 piyonu vardır. Zar yerine 6 deniz kabuğu kullanılır; kabukların düşen yüzü (açık veya kapalı) atış değerini belirler. Amaç, tüm 4 piyonunu rakiplerden önce tahtaya sokup merkeze (eve) getirmektir.
Bileşenler
Oyun Tahtası (Keten Kumaş)
GOTS sertifikalı %100 keten kumaştan üretilmiş, doğal boyalarla renklendirilmiş haç biçimindeki oyun tahtası. Her kolda 8 uzun kare ve 3 yatay kare olmak üzere bölümlü bir ızgara içerir. Belirli karelerde 'bağ' işareti bulunur; bu kareler güvenli bölgedir.
Piyon — 1. Oyuncu
Kurutulmuş vişne çekirdeği veya benzer doğal malzemeden yapılmış, 1. oyuncuya ait 4 piyon.
Piyon — 2. Oyuncu
2. oyuncuya ait, 1. oyuncunun piyonlarından görsel olarak ayırt edilen 4 piyon (örneğin kahve tanesi).
Piyon — 3. Oyuncu (4 kişilik oyun)
3. oyuncuya ait 4 piyon (Hindistan cevizi düğmesi veya benzeri).
Piyon — 4. Oyuncu (4 kişilik oyun)
4. oyuncuya ait 4 piyon (kişiselleştirilmiş ahşap düğme veya benzeri).
Deniz Kabukları (Zar)
Eşit büyüklükte 6 adet deniz kabuğu. Atıldıklarında açık yüzü (iç yüzey) ve kapalı yüzü (dış yüzey) gelen kabuk sayısına göre ilerleme değeri hesaplanır.
Puan Hesaplama
Peçiç'te puan hesaplanmaz. Kazananı belirleyen tek kriter tüm piyonları merkeze taşıma hızıdır. Takım oyununda iki takımdan hangisinin toplam 8 piyonu (her oyuncunun 4'er piyonu) önce merkeze getirdiği kazanır.
Oyun Bitiş Koşulları
Bir oyuncu tüm 4 piyonunu tahtadaki rotayı tamamlatıp merkez eve soktuğunda oyunu kazanır. 4 kişilik takım oyununda bir takımın her iki oyuncusunun toplam 8 piyonunu merkeze sokması galibiyeti getirir.
Varyantlar
- İki kişilik oyun: Her oyuncunun kendi 4 piyonu olur; takım yoktur. Diğer kurallar aynıdır.
- Dört kişilik takım oyunu: Karşılıklı oyuncular takım oluşturur. Takım üyelerinden birinin piyonları diğer takım üyesinin piyonunu yakalayamaz.
- Basitleştirilmiş varyant: 12 ve 25 dışındaki değerlerde de piyonu tahtaya sokma bazı bölgesel kurallarla mümkündür.
- Zarla oynama: Geleneksel kabuğun bulunmadığı durumlarda 1-6 arası tek zar kullanılır; 1 → 25, 6 → 12 olarak yorumlanabilir (veya farklı eşdeğerler belirlenir).
- Pachisi / Parchís: Peçiç'in dünyadaki varyantları; İspanya'da Parchís, Kolombiya'da Parqués, Almanya'da Mensch ärgere dich nicht adıyla bilinir. Kural farkları bölgeden bölgeye değişir.