KUTU OYUNLARINDA KURAL ANLATMA SANATI

Kutu oyunları hayattaki en sevdiğim hobim. Bunun en büyük sebebi de sevdiğim insanlarla tecrübe edebilmek. Aynı zamanda, hepsi olmasa da oyunların büyük kısmında için başka insanlara ihtiyaç duyuyorsunuz. Eğer oyunun sahibi sizseniz yüksek ihtimalle oyunu anlatma görevi de size düşecektir ya da kutu oyunlarıyla ilgili biriyseniz bu konuma bir gün illaki siz de düşeceksiniz.

Bu deneyimi keyifli kılmak için de kuralları temiz ve akıcı şekilde aktarmak önemli bir nokta. Hobide yıllarınızı geçirdikten sonra alışmaya başlıyorsunuz. Zamanla insanlara kuralları nasıl anlatmanız gerektiği içgüdüsel olarak sizde yer etmeye başlıyor. Ben de bunun üzerine düşündüm ve bu yazıyı yazmaya karar verdim. Yazıdaki her şey tamamen kişisel tecrübelerden yararlandığından kesinliği yoktur, kişiden kişiye değişebilir.

-TEMA ÖNEMLİ Mİ?

Kutu oyunlarında temanın çok önemli bir yeri var. Soyut oyunlarda bile temayı önemserim genelde. Oyunu anlatırken de ilk başladığımız kısımda burası oluyor. Peki kuralları anlatırken de önemli mi? Bu sorunun cevabı hem evet hem de hayır.

Bazı oyunların temasını anlamak mekaniklerini anlatmak için kolaylık sağlayabiliyor. Böyle durumlarda temadan bahsetmek kesinlikle önemli. Özellikle karışık ve ağır oyunları anlatırken tek dostunuz tema olabilir. Oyuncu yaptığı hamle kurallara aykırı ise bunu tema sayesinde sorgulayarak bulabilir. Buna rağmen yine de aşırı detaya girmemenizi ve özet geçmenizi tavsiye ederim. Diğer türlü oyunun heyecanı zaman aşımına uğrayabilir.

Bazı oyunlar da ise tema hem anlatıcıya hem de dinleyiciye külfet olabiliyor. Bu tarz oyunlarda kuralları anlatmak için temaya ihtiyaç duymuyorsanız kendi haline bırakmanız daha iyi olabilir. Oyunun görselliği ile kendisini tanıtmasına izin verin. Burada aslında sorumluluğu oyunu tasarlayan insanlara veriyoruz diyebiliriz.

-İLK ANLATILMASI GEREKENLER

Bana göre en çetrefilli konu burası çünkü oyunun temelini aslında temayı anlatırken değil kuralları ilk açıklamaya başladığınızda atıyorsunuz. Buradan sonra anlatacaklarınızı bunlar üzerine inşa etmeniz gerekecek. Sonrasında eğer hata yaparsanız en başa geri dönmek zorundasınız.

Öncelikle yapmanız gereken şey oyundaki bir turun işleyişini dinleyicilere özet geçmek. Oyun bu şekilde en başta dinleyicinin gözünde canlanmaya başlıyor. Turu anlatırken tüm detaylara girmekten ise kaçınmanız gerek. Diğer türlü her şeyi anlatmaya çalışırken hiçbir şeyi anlatamazsınız.

Oyuncular genel işleyişi gördükten sonra oyunun amacını ve kazanma koşulunu onlara anlatabilirsiniz. Bu iki kısım arasında köprüyü kafalarında kurmaya başlayacaklardır. Artık temeli attığınıza göre ikisinin arasındaki boşlukları doldurabilirsiniz. Yalnız bu noktada bile tüm kuralları anlatmamanız gerek.

Bu kısmı geçtikten sonra ise oyunculara ait asimetrik yetenekler var ise bunları açıklayabilirsiniz. Oyunun neye benzediği ortaya çıktıktan sonra onları anlatmak çok daha anlamlı olacaktır.

-OYUNA ETKİ ETMEYEN DETAYLAR

Kutu oyunlarda oyunun genel akışından bağımsız, belirli koşullarda oluşan durumlar olabiliyor. Onlardan oyunu anlatırken bahsetmek oldukça verimsiz olacaktır dinleyici için. Muhtemelen çoğunun varlığını unutacaklardır veya nasıl işlediklerinden emin olamayacaklar.

Oyun ilerledikçe ve bu durumlar ortaya çıktıkça onları açıklamak size zaman kazandırır hem de oyunu dinleyicinin gözünde daha komplike bir şeye dönüştürmekten kurtarır. Kural anlatırken dinleyicinin gözünün korkmaması da önemli.

Nasıl okulda ders dinlerken öğretmen bir anda çok fazla şey anlatınca korkup stres oluyorsak aynı durum burada da geçerli. Bu detayları anlatsanız da anlatmasanız da her halükarda size soracaklar. Bu yüzden doğru zamanda sormaları onlar için daha rahat olacaktır. Oyunu oynarken birkaç kez duvara toslamalarından zarar gelmez, korkmayın.

-SPESİFİK ÖZELLİKLER

Genellikle bolca kart içeren oyunlarda göreceğimiz bir durum. Her kartın sadece kendine özel bir özelliği olur ve başka bir benzeri olmaz. Böyle oyunlarda asla kartların hepsini açıklamaya çalışmamalısınız. Dinleyicinin onları hatırlamasına hem imkan yok hem de bildiğini bile unutmasına sebep olabilirsiniz. Oyunun akışında yavaşça kendilerince öğrenmelerine izin verin. Örnek olarak bir kartın işleyişini anlatmanız yeterli. Bazen farklı kart türleri olabilir, bunların hepsinden bir örnek de anlatabilirsiniz.

Kural anlatmanın en iyi yolu her şeyi optimize etmektir. Oyunun ilerleyebilmesi, başlangıç için yeterlidir. Diğer türlü arabayı çalıştırırken 5.vitese atmak gibi bir durum oluşuyor.

-OYNARKEN ÖĞRENİRİZ

Hayatta en kesin olan şeylerde biri de bu cümleyi kesin duyacağınızdır. Muhtemelen siz oyunu anlatırken bunu duyduğunuz da sinir olacaksınız. Genel de fazla uğraşmak istemeyip doğrudan eğlenceye dalmak isteyenlerden duyacaksınız bu cümleyi. Kutu oyuncuları arasında bir espriye bile dönüşen bu cümlenin gerçeklik payı olabilir mi? Oyunlar oynarken öğrenilebilir mi?

Aslında evet. Oyunların bir kısmı sadece oynarken öğrenebiliyor. Bunu epey diğer kıstaslara kıyasla epey geç keşfettim denebilir. Artık bazı oyunlarda ben de " Oynarken öğreniriz! " diyebiliyorum. Tabii ki oyunun genel konseptini anlattıktan hemen sonra.

-PEKİ HANGİ OYUNLAR OYNARKEN ÖĞRENİLİR?

Kutu oyunlarının çok az bir kısmı genel konsepte uymuyor. Yüzlerce kutu oyunu oynadıktan sonra birçoğunun birbiriyle olan benzerliğini görebilecek noktaya geliyorsunuz. Farkında olmadan oyunları daha kolay öğrenir hale gelmemizin sebebi de bu. İşçi yerleştirme mekaniğini bir kaç kez tattıktan sonra artık bu mekaniğe sahip oyunları anlamak sizin için kolaylaşıyor. Aynı zamanda anlatması da öyle.

Fakat istisnalar ise bulunuyor. Sıra dışı şeyler deneyen oyunları hem öğrenmek hem de anlatmak sizi sıfırdan başlıyormuşsunuz hissine kaptırabiliyor. Böyle oyunları iş başında görmek çok daha konforlu oluyor.

Ek olarak bazı oyunlar komplike yapısına rağmen az materyale sahip oluyorlar. Kutu oyunlarını somut bir şey üzerinden anlatmak her zaman daha kolaydır çünkü elinizle işaretleyebilirsiniz. Online mecrada kural anlatırken de imlece her zaman ihtiyaç duymamızın sebebi de bu.

-KURAL KİTAPÇIĞINI ÇABUK YERE BIRAK

Aslında kural kitapçığını elinizde bulundurmanız bir sorun değil. Oyunu anlatırken kurulum aşamasını ezberlemeniz imkansız ve birçok kısmı da unutmanız olası tabii ki.

Ama eğer oyunun genel işleyişini anlatırken kitapçığa bakmanız gerekiyorsa bu bir problem yaratıyor. Oyunu öğretmeden önce öğrenmelisiniz. Yoksa hem anlatıcı hem de dinleyicin aklı karışır ve oyunu oynama hevesi ivmeli bir şekilde düşer. Oyunun büyük çoğunluğuna hakim şekilde insanlarla buluşmanız hem size yine zaman kazandıracak hem de keyfinizi baltalamayacaktır.

-SABIRLI OLMALISINIZ

Kural anlatırken bir öğretmen gibi olmanız çok önemli. Dinleyici ne kadar zeki olursa olsun kuralların hepsini aklında tutamaz. Her zaman bir soru size kesinlikle yöneltilecek. Bazen aynı soru bir kaç kere sorulacak hatta. Böyle durumlarda karşıdakine kızmadan her defasında sakince cevap vermelisiniz. Dinleyici siz kural anlatımını bitirdikten sonra nazik olmak için "anladım" dese de asla tam anlamıyla bir oyun tek seferde anlaşılmaz. Bu yüzden bu sorulara önceden hazırlıklı olun derim.

Oyunu oynarken tüm kuralları anlatmış olsanız bile hatırlamadıkları noktada ise sizi suçlayabilirler. Onlardan "sen bunu ama dememiştin" gibi cümleler duyabilirsiniz. Bu noktada ise yine sükûnetinizi korumanızı size tavsiye ederim.

-SON SÖZ

Buraya kadar okuduysanız umarım keyif almışsınızdır. Planladığım yazılarımdan birini daha hayata geçirmiş bulundum böylece. Yazılarımı yazarken hep farklı konseptlerden gitmeye çalışıyorum. Eğer sizin de öneriniz olursa bana ulaşabilirsiniz. Bundan sonraki yazılarım gittikçe daha ilginçleşmeye başlayacağını size garanti edebilirim efenim.

Kural anlatmak bu hobinin neredeyse yarısı denebilir. Bu yüzden tüm kural anlatıcıları buradan kutlamak isterim çünkü bana göre zor ve önemli bir iş. Başka bir evrende yazılarımın en güzel haliyle görüşmeniz dileği ile, hoşça kalın.