Oyun Hakkında
Daybreak, 1-4 oyuncunun küresel iklim krizine karşı birlikte mücadele ettiği kooperatif bir motor kurma (engine building) oyunudur. Her oyuncu bir Dünya Gücü'nü (World Power) temsil eder: ABD, Çin, Avrupa veya Çoğunluk Dünyası (Majority World). Oyun en fazla 6 raunt sürer. Amaç, Geri Çekilme (Drawdown) noktasına ulaşmaktır -- yani atmosferden emilen karbonun, üretilen karbondan fazla olduğu an. Termometre 2,0°C'ye (8 Sıcaklık Bandı) ulaşırsa, herhangi bir oyuncunun 12 ya da daha fazla Krizde Topluluk (Communities in Crisis) jetonu olursa ya da 6. raunt sonunda Geri Çekilme sağlanamazsa herkes birlikte kaybeder.
Bileşenler
Merkezi Oyun Tahtası (Central Board)
Dünya haritası, termometre, Gezegen Etkileri (Planetary Effects) izleri, Küresel Proje ve Kriz kartı alanlarını içerir
Oyuncu Tahtası (Player Board)
Her Dünya Gücü için ayrı tahta. Enerji talebi, temiz/kirli enerji üretimi, emisyon kaynakları, dayanıklılık ve krizde topluluk alanlarını içerir. Her oyuncu tahtası 2 parçadan oluşur
Oyuncu Tahtası Uzatması (Player Board Extender)
Bir oyuncunun Enerji jetonları veya Enerji Talebi 30'u aştığında oyuncu tahtasına ek alan sağlayan uzatma parçaları
Yerel Proje Kartı (Local Project Card)
Oyuncuların ellerine çektiği ve oyun alanına oynadığı ana kartlar. Her kart bir aksiyon, 1-3 etiket (tag) ve çeşitli ikonlar içerir. Kartlar deste halinde karıştırılır
Kriz Kartı (Crisis Card)
Her rauntta çekilen tehdit kartları. Sıcaklık yükseldikçe hem sayıları hem de etkileri şiddetlenir. Oyuncular dayanıklılık jetonlarıyla veya kart sıkıştırarak (tucking) etkilerini azaltabilir
Küresel Proje Kartı (Global Project Card)
Tüm oyuncuları etkileyen büyük projeler. Küresel Aşama'da 2 kart açılır, oyuncuların ortak kararıyla 1'i seçilir. Etkinleştirmek için oyuncuların Yerel Proje kartlarını bu kartların arkasına sıkıştırıp gereksinimini karşılaması gerekir. Aynı anda en fazla 4 tanesi oyunda olabilir
Zorluk Kartı (Challenge Card)
Oyun zorluğunu ayarlamak için kullanılır. Kırmızı (eksi): zorlaştırır, yeşil (artı): kolaylaştırır, gri (soru): çeşitlilik katar. Grup ve bireysel zorluk kartları mevcuttur
Referans Kartı (Reference Card)
Her Dünya Gücü'nün başlangıç değerlerini gösteren kartlar ve genel oyun referans kartları
Temiz/Kirli Enerji Jetonu (Clean/Dirty Energy Token) - 1 değerli
Oyuncu tahtasında enerji üretimini takip etmek için kullanılan küçük jetonlar
Temiz/Kirli Enerji Jetonu (Clean/Dirty Energy Token) - 5 değerli
Yüksek enerji üretimini daha az jetonla takip etmek için
Dayanıklılık Jetonu (Resilience Token) - 1 değerli
3 tür: Sosyal (Social), Ekolojik (Ecological) ve Altyapı (Infrastructure). Kriz kartlarının etkilerini azaltır; bu şekilde kullanıldığında harcanmaz/atılmaz
Dayanıklılık Jetonu (Resilience Token) - 5 değerli
Yüksek dayanıklılık değerlerini takip etmek için
Emisyon Jetonu (Emissions Token)
Oyuncu tahtasındaki emisyon kaynaklarını temsil eder: Ulaşım, Binalar, Tarım, Sanayi, Fosil Yakıt Çıkarma ve Atık
Krizde Topluluk Jetonu (Communities in Crisis Token)
Enerji açığı veya kriz kartı etkileri sonucunda kazanılan jetonlar. 4+ jeton: her raunt 1 daha az kart çek, 8+ jeton: 2 daha az kart çek, 12+ jeton: oyunu kaybedersiniz
Karbon Küpü (Carbon Cube) - 1 değerli
Son Emisyonlar (Recent Emissions) alanına ve termometreye eklenen küçük tahta küpler
Karbon Küpü (Carbon Cube) - 5 değerli
Yüksek karbon miktarlarını daha az parçayla takip etmek için büyük tahta jetonlar
Sıcaklık Bandı (Temperature Band)
Her bant 0,1°C sıcaklık artışını temsil eder. Termometrede oyuncu sayısı kadar sütun doldurulur; bir bant bölgesi tamamen dolunca (4 oyuncuda 20 karbon küpü) küpler kaldırılıp yerine 1 Sıcaklık Bandı konur. 8 banda (2,0°C) ulaşınca oyunu kaybedersiniz. (Kutuda 10 bant bulunur.)
Ağaç Jetonu (Tree Token) - 1 değerli
Merkezi tahtadaki karbon emilimini temsil eder. Her ağaç 1 karbon küpünü emer (sequester)
Ağaç Jetonu (Tree Token) - 5 değerli
Yüksek ağaç sayılarını takip etmek için
Okyanus Jetonu (Ocean Token) - 1 değerli
Merkezi tahtadaki karbon emilimini temsil eder. Her okyanus 1 karbon küpünü emer
Okyanus Jetonu (Ocean Token) - 5 değerli
Yüksek okyanus sayılarını takip etmek için
DAC Jetonu (Direct Air Capture Token) - 1 değerli
Doğrudan hava yakalama (Direct Air Capture) teknolojisini temsil eder. Belirli kartlarla eklenir ve Ağaç/Okyanus gibi 1 karbon küpünü emer
DAC Jetonu (Direct Air Capture Token) - 5 değerli
Yüksek DAC değerlerini takip etmek için
Gezegen Etkileri İzleyicisi (Planetary Effects Tracker)
6 çevresel devrilme noktasını (tipping point) takip eder: Büyük Hava Sistemi Değişiklikleri, Çölleşme, Amazon Ormanı Çöküşü, Kuzey Kutbu Deniz Buzullarının Erimesi, Donmuş Toprak Çözülmesi, Okyanus Asitlenmesi
Mevcut Raund İzleyici Diski (Current Round Tracker Disc)
Hangi rauntta olunduğunu gösteren disk. Geri Çekilme sağlanınca ters çevrilir
Küresel Proje İzleyici Diski (Global Project Tracker Disc)
Küresel projelerin durumunu takip eder (aynı anda en fazla 4 Küresel Proje)
Enerji Talebi İzleyici Evi (Energy Demand Tracker House)
Her oyuncunun enerji talebini gösteren ev şeklinde izleyici
Zar (Die)
1 adet Gezegen Etkileri zarı (Planetary Effects die) ve 1 adet Jeo-Mühendislik zarı (Geoengineering die)
Kural Kitapçığı (Rulebook)
Detaylı oyun kurallarını içeren kitapçık
Hamur Saklama Tepsisi (Pulp Storage Tray)
Plastik içermeyen, geri dönüştürülmüş kağıt hamurundan saklama tepsileri
Puan Hesaplama
Daybreak bir kooperatif oyundur; puan hesaplaması yoktur. Tüm oyuncular birlikte kazanır veya birlikte kaybeder. Kazanma Koşulu: Emisyon Aşaması'nda Geri Çekilme (Drawdown) noktasına ulaş ve ardından o rauntun son Kriz Aşaması'nı atlat. Geri Çekilme, karbon emiliminden sonra Son Emisyonlar alanında 0 karbon küpü kalması ve hâlâ örtülmemiş Ağaç/Okyanus/DAC jetonu bulunması durumunda tetiklenir; kalan emilim kapasitesi termometredeki küpleri (ve gerekirse Sıcaklık Bantlarını) sökmek için kullanılır. Kaybetme Koşulları (herhangi biri gerçekleşirse): 1. Termometre 2,0°C'ye (8 Sıcaklık Bandı) ulaşırsa 2. Herhangi bir oyuncu 12 veya daha fazla Krizde Topluluk (Communities in Crisis) jetonu biriktirirse 3. 6. rauntun sonunda Geri Çekilme sağlanamamışsa Geri Çekilme sağlansa bile, o rauntun Kriz Aşaması'nı atlatmak zorundasınız. Kriz Aşaması sırasında bir kaybetme koşulu tetiklenirse, Geri Çekilme'ye rağmen oyunu kaybedersiniz.
Oyun Bitiş Koşulları
Oyun şu durumlarda sona erer: 1. Kazanma: Emisyon Aşaması'nda Geri Çekilme (Drawdown) tetiklenir VE aynı rauntun Kriz Aşaması atlatılır. Kazanma, Büyüme Aşaması'nda ilan edilir. Tüm oyuncular birlikte kazanır. 2. Kaybetme (herhangi birinde, hemen): a) Termometre: 2,0°C'ye (8 Sıcaklık Bandı) ulaşıldığında. b) Krizde Topluluk: Herhangi bir oyuncu 12+ Krizde Topluluk jetonu biriktirdiğinde. c) Zaman: 6. raunt bittiğinde hâlâ Geri Çekilme sağlanmamışsa. Berabere durum yoktur -- oyuncular ya birlikte kazanır ya da birlikte kaybeder.
Varyantlar
- Zorluk Kartları (Challenge Cards): Oyun deneyimi kazandıktan sonra eklenir. 42 kart 3 kategoride: kırmızı (eksi ikonu) kartlar oyunu zorlaştırır, yeşil (artı ikonu) kartlar kolaylaştırır, gri (soru ikonu) kartlar çeşitlilik katar. Grup zorluk kartları tüm oyuncuları etkiler; bireysel zorluk kartları her oyuncuya ayrı dağıtılır. İstediğin gibi karıştırıp özelleştirilmiş bir zorluk seviyesi oluşturabilirsin.
- Solo Mod (1 Oyuncu): Tek başına herhangi bir Dünya Gücü seçilerek oynanır. Solo kurulumda merkezi tahtaya 6 Ağaç ve 4 Okyanus konur; Enerji Talebi her raund +2 artar. Solo oynarken 'Not for Solo Play' sembollü kartlar tüm destelerden çıkarılır. Dünya Gücü seçimi zorluğu belirler.
- Farklı Dünya Gücü Kombinasyonları: Kural kitapçığı, aynı oyuncu sayısı için farklı Dünya Gücü kombinasyonları ve bunlara uygun Ağaç/Okyanus sayıları vererek zorluğu (Kolay/Standart/Zor/Ekstrem) ayarlamana olanak tanır.
- 2 Oyuncu Standart Kurulum: Çin ve ABD kullanılır (11 Ağaç, 7 Okyanus).
- 3 Oyuncu Standart Kurulum: Çoğunluk Dünyası, Avrupa ve ABD kullanılır (16 Ağaç, 12 Okyanus).
- İlk Oyun Modu: Zorluk kartları olmadan oynanır. İlk oyununu bu şekilde oynaman önerilir.
Oyun Hazırlığı
Oyun Akışı
Daybreak en fazla 6 raunt boyunca oynanır. Her raunt 5 aşamadan oluşur: Küresel (Global), Yerel (Local), Emisyon (Emissions), Kriz (Crisis) ve Büyüme (Growth). Sıra düzeni yoktur; tüm oyuncular birlikte, eş zamanlı olarak ilerler ve sürekli iletişim halindedir.
Oyuncular bir 'küresel zirve' yapar: gelen Kriz kartına bakar ve bir Küresel Proje seçer. 1. Kriz Kartı Ekleme: Termometredeki Sıcaklık Bandı sayısına göre Kriz kartı çekilir (kaç kart çekileceği termometrenin sağında yazar). Çekilen kartlardan yalnızca 1 tanesi yüzü açık olarak Tahmin (Forecast) alanına, geri kalanı yüzü kapalı olarak Bilinmeyen (Unknown) alanlarına konur. İlk rauntta toplam 3 Kriz kartı çekilir: 1 açık (Tahmin) + 2 kapalı (Bilinmeyen). Bu sayı sıcaklık yükseldikçe artar. 2. Kriz kartları bu aşamada uygulanmaz; Kriz Aşaması'nda çözümlenir. Yüzü açık Tahmin kartı, oyuncuların Yerel Aşama'da hazırlık yapmasına (ör. altına kart sıkıştırarak etkiyi azaltma) olanak tanır. Yüzü kapalı Bilinmeyen kartların altına kart sıkıştırılamaz. 3. Küresel Proje Başlatma: Küresel Proje destesinden 2 kart çekilir. Oyuncular birlikte tartışıp bu 2 karttan 1'ini tutar, diğerini atar. Tutulan kart merkezi tahtanın solundaki en üstteki boş Küresel Proje yuvasına yüzü açık konur. 4. Bir Küresel Projenin gereksinimi karşılandığında etkinleşir ve tüm oyuncuları etkiler. Aynı anda en fazla 4 Küresel Proje oyunda olabilir. 4 proje zaten oyundayken yeni bir tane başlatmak isteyen oyuncular, seçtikleri 1 projeyi (ve onu etkinleştirmek için altına sıkıştırılmış kartları) atmak zorundadır. Oyuncular o raunt yeni Küresel Proje başlatmamayı da seçebilir.
Oyunun ana karar aşamasıdır. Önce her oyuncu desteden 5 Yerel Proje kartı çeker (el herkese açıktır, yüzü açık masaya konur; el boyutu sınırsızdır). Ardından oyuncular eş zamanlı olarak, sıra düzeni olmaksızın, istedikleri sırayla ve istedikleri kadar üç tür aksiyon gerçekleştirir. Bu aşamada oyuncular strateji hakkında serbestçe konuşabilir ve birbirlerine yardım edebilir. (4+ Krizde Topluluk jetonun varsa çektiğin kart sayısı azalır.)
Yerel Proje Başlatma (Start a Local Project)
Elindeki bir kartı, Oyun Alanı'ndaki bir yığının önüne oyna. Yeni kart alttaki kartın üzerini kaplar; kartı, arkadaki tüm kartların etiketleri görünür kalacak şekilde aralıklı yerleştir. Kaplanan kartın aksiyonu artık kullanılamaz, ancak etiketleri (tags) hâlâ görünür kalır ve aynı yığındaki aksiyonlara katkı verir. Her oyuncunun en fazla 5 yığını (stack) olabilir; bir yığının derinlik sınırı yoktur. İpucu: Bir kartın aksiyonu eklenir eklenmez kullanılabilir. Yani bir kartın aksiyonunu alıp, önüne yeni bir kart oynayarak onu kaplayıp, kapladığın kartın etiketlerini kullanarak yeni kartın aksiyonunu da alabilirsin.
Yerel Aksiyon Alma (Take a Local Action)
Oyun Alanı'ndaki bir yığının en önündeki kartın aksiyonunu gerçekleştir. Aksiyonlar genellikle yalnızca kendi tahtanı etkiler. Aksiyon, kartın kendi etiketlerini artı aynı yığında arkasındaki tüm kartların etiketlerini kullanabilir; böylece güçlü kombolar oluşur. Bir kartın kendi etiketleri, kendi gereksinimlerine de sayılır. Aksi belirtilmedikçe (ör. 'Raundda bir kez' / 'Once per round') bir aksiyonu istediğin kadar tekrarlayabilirsin -- yeter ki maliyetini ödeyip gereksinimlerini karşıla. Bazı aksiyonların maliyeti, elinden kart atmaktır.
Kart Destekleme / Sıkıştırma (Support a Card / Tucking)
Elindeki bir kartı, Oyun Alanı'ndaki bir yığının, bir Küresel Proje kartının veya bir Kriz kartının arkasına sıkıştır (tuck). Sıkıştırılan kartın yalnızca üst kısmındaki etiketleri görünür kalır. - Yerel Projeyi destekleme: Yığındaki bir aksiyonun etkisini, ekstra etiketler sağlayarak güçlendirir. - Küresel Projeyi destekleme: Küresel Projenin gereksinimini karşılamaya yardımcı olur; gereksinim karşılanınca proje etkinleşir. - Kriz kartının etkisini azaltma: Elindeki kart, Kriz kartının belirttiği koşulları karşılıyorsa onu Kriz kartının altına sıkıştırabilirsin; bu, etkiyi azaltır veya tamamen iptal eder. Yalnızca Yerel Aşama'da yapılabilir ve yüzü kapalı (Bilinmeyen) Kriz kartlarına sıkıştırma yapılamaz.
Kart Atma ve El Yönetimi (Discarding & Hand Management)
Yerel Proje kartları normalde yalnızca elden atılır (bir aksiyonun maliyetini ödemek için), Oyun Alanı'ndan değil. El boyutu sınırsızdır ve kartlar rauntlar arasında elde tutulabilir. Deste biterse atma destesi karıştırılıp yeni deste oluşturulur. İstisna: Oyun Alanı'ndan kart atma yalnızca Kriz Aşaması'nda, bir Kriz kartı seni kart kaybetmeye zorladığında olur; bu durumda herhangi bir yığından (en önündeki dahil) kart atılabilir, bu da alttaki kartları açığa çıkarır.
Oyuncular bu raunt ürettikleri karbonu hesaplar, mümkün olduğunca çoğunu emer ve kalanını termometreye ekler.
Enerji Talebi Kontrolü (Check Energy Demand)
Her oyuncu, Toplam Enerji üretiminin (Kirli Enerji + Temiz Enerji) Enerji Talebi'ne (Energy Demand) eşit ya da fazla olduğunu kontrol eder. Eğer Enerji Talebi karşılanamıyorsa: aradaki fark kadar Krizde Topluluk (Communities in Crisis) jetonu al. Enerji açığı, toplulukların ihtiyacını karşılayamamak demektir.
Emisyon Ekleme (Add Emissions)
Her oyuncu, Kirli Enerji (Dirty Energy) sayısı + Emisyon (Emissions) jetonu sayısı kadar karbon küpünü merkezi tahtadaki Son Emisyonlar (Recent Emissions) alanına ekler. Talebini daha verimli karşılasan bile her rauntta tüm Kirli Enerji jetonlarını sayarsın. Örnek (kural kitapçığından): 4 Kirli Enerji + 3 Sanayi Emisyonu + 2 Ulaşım Emisyonu = 9 karbon küpü.
Karbon Emilimi (Sequester Carbon)
Tüm oyuncuların küpleri Son Emisyonlar alanına eklendikten sonra karbon emilimi gerçekleşir. Merkezi tahtadaki her Ağaç (Tree), Okyanus (Ocean) ve DAC jetonu 1 karbon küpünü emer. Emilen küpler ('başarıyla emildi') tedariğe geri döner ve sıcaklığı yükseltmez. Geri Çekilme (Drawdown): Emilimden sonra Son Emisyonlar alanında 0 karbon küpü kaldıysa ve hâlâ örtülmemiş Ağaç/Okyanus/DAC jetonu varsa, Geri Çekilme'ye ulaştın! Emmeye devam et; ama artık küpleri Son Emisyonlar'dan değil termometreden kaldır (hatta bir satırı boşaltıp Sıcaklık Bandı'nı geri sökebilirsin). Ardından raund işaretçisini ters çevir: son bir Kriz Aşaması'nı atlatırsan oyunu kazanacaksın.
Sıcaklık Ayarı (Adjust Temperature)
Son Emisyonlar alanında kalan (emilemeyen) karbon küpleri termometreye taşınır. Küpler alttan yukarı, soldan sağa yerleştirilir ve yalnızca oyuncu sayısı kadar sütun doldurulur (4 oyuncuda 4 sütun, solo'da 1 sütun). Bir Sıcaklık Bandı bölgesi tamamen dolunca küpler kaldırılır ve yerine 1 Sıcaklık Bandı (Temperature Band) konur. 4 oyunculu bir oyunda 20 karbon küpü = 1 bant. Her bant 0,1°C ısınmayı temsil eder ve Kriz Aşaması'nda kaç kez Gezegen Etkileri zarı atılacağını, ayrıca çekilecek Kriz kartlarının sayı ve şiddetini belirler. Raund içinde yeni bir Sıcaklık Bandı eklenip Kriz kartı eşiği yükselirse (ör. 1,5°C'den 1,6°C'ye geçince 3'ten 4'e), aradaki fark kadar ek Kriz kartı hemen yüzü kapalı çekilir. Termometre 2,0°C'ye (8 bant) ulaşırsa oyunu kaybedersiniz.
Oyunun en tehlikeli aşaması. İki bölümden oluşur: önce Gezegen Etkileri zarı, sonra Kriz kartlarının çözümlenmesi.
Gezegen Etkileri (Planetary Effects)
Termometredeki her Sıcaklık Bandı için bir kez Gezegen Etkileri zarı atılır. Her zar sonucu, ilgili Gezegen Etkisi izleyicisini izinde 1 adım ilerletir. İzleyici bir devrilme noktası (tipping point) simgesine girerse, o etkinin sonucu uygulanır. Bir Gezegen Etkisi bir Sıcaklık Bandı eklerse, ek bir zar daha atarsın. Bir izleyici izinin sonuna (sonsuzluk simgesi) ulaşırsa, o etki bundan sonra her atıldığında devrilme noktasını yeniden tetikler. 6 Gezegen Etkisi ve devrilme noktası sonuçları: 1. Büyük Hava Sistemi Değişiklikleri (Change in Major Weather Systems): 2 ek Kriz kartı çek. 2. Çölleşme (Desertification): Her oyuncu için 1 Ağaç jetonu kaldır. 3. Amazon Ormanı Çöküşü (Dieback of the Amazon): Her oyuncu için Son Emisyonlar'a 1 karbon küpü ekle ve her oyuncu için 1 Ağaç jetonu kaldır. 4. Kuzey Kutbu Deniz Buzullarının Erimesi (Loss of Arctic Sea Ice): Her oyuncu için 2 karbon küpünü doğrudan termometreye ekle. 5. Donmuş Toprak Çözülmesi (Thawing Permafrost): Her oyuncu için 2 karbon küpünü Son Emisyonlar'a ekle. 6. Okyanus Asitlenmesi (Ocean Acidification): Her oyuncu için 1 Okyanus jetonu kaldır.
Kriz Kartı Çözümleme (Resolve Crisis Cards)
Oyundaki tüm Kriz kartları alttan üste, Tahmin (Forecast) kartından başlayarak tek tek çözümlenir. Her kart için: kartı yüzü açık çevir; kimi hedeflediğini kontrol et; etkileri uygula; ardından kartı ve altına sıkıştırılmış Yerel Proje kartlarını at. Hedefleme: Bazı Kriz kartları her oyuncuyu, bazıları yalnızca belirli bir ölçütü karşılayan oyuncuyu etkiler. Oyuncular eşitse, her biri Jeo-Mühendislik zarı atar; en düşük atan hedeflenir. Bazı Kriz kartlarının etkileri Sıcaklık Bandı sayısıyla ölçeklenir (ör. her Sıcaklık Bandı başına 1 Krizde Topluluk jetonu), bu yüzden sıcaklık yükseldikçe krizler çok daha ağır olur. Dayanıklılık (Resilience): Hedeflenen oyuncu, uygun türdeki her dayanıklılık jetonu için etkiyi 1 azaltır (Sosyal, Ekolojik, Altyapı). Bu yalnızca o oyuncu için geçerlidir. Böyle kullanılan dayanıklılık jetonları harcanmaz. Ayrıca Yerel Aşama'da bir kartın altına uygun etiketli kart sıkıştırılmışsa, etki tüm hedeflenen oyuncular için azalır/iptal olur. Kaynak kaybedememe: Kaybetmen gereken türde Dayanıklılık jetonun yoksa, kaybedemediğin her jeton için 1 Krizde Topluluk jetonu al. Ağaç/Okyanus kaybedemiyorsan, kaybedilemeyen her jeton için TÜM oyuncular 1 Krizde Topluluk jetonu alır.
Krizde Topluluk Cezaları (Communities in Crisis Penalties)
Krizde Topluluk jetonları biriktikçe artan cezalar uygulanır: - 0-3 jeton: Ceza yok - 4-7 jeton: Her rauntun Yerel Aşaması'nda 1 daha az Yerel Proje kartı çek - 8-11 jeton: Her rauntta 2 daha az kart çek - 12+ jeton: Oyunu hemen kaybedersiniz
Raundun son aşaması. Oyuncular kazanıp kazanmadıklarını kontrol eder, kazanmadılarsa dünyanın büyümesini temsil eden Enerji Talebi artışını uygular.
Kazanma Kontrolü (Check for Victory)
Bu noktada raund işaretçisi Geri Çekilme (Drawdown) tarafını gösteriyorsa (yani bu raunt Geri Çekilme'ye ulaşılmış ve Kriz Aşaması atlatılmışsa) kazandınız! Aksi halde devam edin.
Raund İlerlemesi (Advance the Round)
Mevcut Raund jetonunu raund izleyicisinde bir sonraki kareye ilerlet. Oyun Alanı'ndaki ve elindeki tüm Yerel Proje kartları bir sonraki raunta taşınır. 6. rauntun sonuna kadar kazanamadıysan herkes birlikte kaybeder.
Enerji Talebi Artışı (Increase Energy Demand)
Her oyuncu Enerji Talebi jetonunu, referans kartında belirtilen miktarda sağa kaydırır: - ABD (USA): +1 - Avrupa (Europe): +1 - Çin (China): +2 - Çoğunluk Dünyası (Majority World): +3 - Solo oyun: +2 Bu artış, büyüyen ekonomilerin artan enerji ihtiyacını yansıtır.
Her Dünya Gücü farklı başlangıç değerlerine, kendine özgü 5 başlangıç Yerel Projesine ve farklı bir oyun tarzına sahiptir. Başlangıç Kirli Enerji/Temiz Enerji/Emisyon/Dayanıklılık değerleri ve Enerji Talebi artışı referans kartında yazar.
ABD (United States)
Yüksek başlangıç emisyonları ve güçlü Ar-Ge (R&D) odaklı bir kart motoruyla bilinir; kirli enerjiyi aşamalı kaldırma ve kart çekme üzerine kuruludur. Enerji Talebi artışı: raund başına +1.
Çin (China)
Yüksek kirli enerji ve emisyonla başlar ama güçlü kartlara erişimi vardır; kirli elektriği aşamalı kaldırmada etkilidir. Başlangıç kartlarından Green Tech Exports (Yeşil Teknoloji İhracatı) ile tahtasından bir başka oyuncuya enerji/dayanıklılık aktararak onların talebini karşılamasına yardımcı olabilir. Enerji Talebi artışı: raund başına +2.
Avrupa (Europe)
Nispeten dengeli bir başlangıca sahiptir ve genelde destek odaklı, diğer oyuncuları güçlendiren bir rol oynayabilir. Enerji Talebi artışı: raund başına +1.
Çoğunluk Dünyası (Majority World)
Global nüfusun yaklaşık üçte ikisini temsil eder ancak tarihsel sera gazı emisyonlarının çok daha küçük bir kısmından sorumludur. Görece düşük başlangıç emisyonuyla başlar ama enerji talebi en hızlı artan güçtür. Enerji Talebi artışı: raund başına +3.
Enerji sistemi Daybreak'in temel mekaniklerinden biridir. Her oyuncunun tahtasında Enerji Talebi, Temiz Enerji ve Kirli Enerji satırları bulunur.
Enerji Dengesi
Her rauntun Emisyon Aşaması'nda Toplam Enerji (Temiz + Kirli) üretimin Enerji Talebi'ne eşit ya da ondan fazla olmalıdır. Karşılayamazsan, açık kadar Krizde Topluluk jetonu alırsın. Kirli Enerji karbon üretir: her Kirli Enerji jetonu Emisyon Aşaması'nda 1 karbon küpüne dönüşür. Temiz Enerji karbon üretmez. Talepten fazla Temiz Enerji üretmenin anlık bir faydası yoktur.
Enerji Dönüşümü
Temel stratejik hedeflerden biri Kirli Enerji'yi Temiz Enerji'yle değiştirmektir. Çeşitli Yerel Proje kartları şunları yapabilir: - Temiz Enerji ekleme (güneş, rüzgar, nükleer vb.) - Kirli Enerji ve Emisyon jetonu kaldırma (fosil yakıt aşamalı kaldırma, düzenlemeler) - Etikete bağlı koşullu etkiler (ör. yığındaki her Düzenleme etiketi başına 1 Kirli Enerji kaldır)
Yerel Proje kartlarının sağ üst köşesinde 1-3 etiket (tag) bulunur. Bu etiketler, aksiyonların güçlendirilmesi ve gereksinimlerin karşılanması için kritik öneme sahiptir.
Etiket Türleri (Tag Types)
Kural kitapçığındaki referansa göre kartlarda şu etiketler bulunur: Toplum (Society), Ekoloji (Ecology), Enerji (Energy), Şebeke (Grid), Güneş (Solar), Rüzgar (Wind), Nükleer (Nuclear), Jeo-Mühendislik (Geoengineering), Yenilik (Innovation), Teşvik (Incentive), Düzenleme (Regulation) ve Altyapı (Infrastructure). Ek olarak Finans (Finance) etiketi de vardır. Etiketler renk kodludur; kural kitapçığında Şebeke (Grid) mavi, Düzenleme (Regulation) pembe olarak gösterilir. Etiketler aksiyonların gücünü belirler (ör. yığındaki her Şebeke etiketi başına 1 Temiz Enerji ekleme) ve aksiyonların gereksinimlerini karşılamak için kullanılır.
Yığın Mekaniği (Stack Mechanic)
Bir aksiyon, kartın kendi etiketleri artı aynı yığında arkasındaki tüm kartların etiketlerini kullanır (sadece en öndeki kart değil). Bu, yığın oluşturmayı kritik kılar: benzer etiketli kartları aynı yığına toplamak aksiyonları güçlendirir. Örnek: Bir kartın aksiyonu 'yığındaki her pembe Düzenleme etiketi başına 1 Kirli Enerji kaldır' diyor ve yığında 2 Düzenleme etiketi varsa, 2 Kirli Enerji kaldırırsın. Öndeki kartı ister aksiyonu için önden oyna, ister etiketini yığına eklemek için arkaya sıkıştır -- oyunun kalbinde bu tür ödünleşimler yatar.
Etiket-Dayanıklılık Eşleşmeleri
Dayanıklılık 3 türdür ve ilgili temalı kartlarla oluşturulur: - Toplum (Society) etiketi -> Sosyal (Social) dayanıklılık (kural kitapçığında doğrulandı: her Society etiketi başına 1 Sosyal Dayanıklılık) - Ekoloji temalı kartlar -> Ekolojik (Ecological) dayanıklılık - Altyapı/Finans temalı kartlar -> Altyapı (Infrastructure) dayanıklılığı
Sık Sorulan Sorular
Hayır. Geri Çekilme, Emisyon Aşaması sırasında tetiklenir. Ancak kazanmak için aynı rauntun Kriz Aşaması'nı da atlatman gerekir. Kriz Aşaması'nda bir kaybetme koşulu tetiklenirse (ör. 12+ Krizde Topluluk veya 8 Sıcaklık Bandı), Geri Çekilme'ye rağmen oyunu kaybedersiniz. Kriz Aşaması başarıyla atlatıldıktan sonra Büyüme Aşaması'nda kazanma ilan edilir.
Hayır. Kriz etkisini azaltmak için kullanılan dayanıklılık jetonları atılmaz, kalıcıdır. Bir Kriz kartı çözümlenirken hedeflenen oyuncu, uygun türdeki her dayanıklılık jetonu için etkiyi 1 azaltır; bu yalnızca o oyuncu için geçerlidir. Bir kez kazandığın dayanıklılık jetonu oyun boyunca seni korumaya devam eder. (Ancak bir Kriz/Gezegen Etkisi seni dayanıklılık KAYBETMEYE zorlarsa, o jetonları tedariğe geri verirsin.)
Hayır. Bir kartın önüne yeni bir kart oynayıp onu kapladığında, kaplanan kartın aksiyonu artık kullanılamaz. Ancak kaplanan kartın etiketleri (tags) hâlâ görünür kalır ve aynı yığındaki aksiyonlara katkı verir. Not: Yeni kartın aksiyonu eklenir eklenmez kullanılabildiği için, önce alttaki kartın aksiyonunu alıp sonra üstüne kart oynayıp yeni aksiyonu da alabilirsin.
Normalde hayır -- Yerel Proje kartları yalnızca elden atılır (bir aksiyonun maliyeti olarak), Oyun Alanı'ndan değil. Tek istisna Kriz Aşaması'dır: bir Kriz kartı seni kart kaybetmeye zorladığında, herhangi bir yığından (en önündeki dahil) kart atabilirsin. En öndeki kartı atarsan hemen altındaki kartın aksiyonu kullanılabilir hale gelir.
Kriz kartı sayısı termometredeki Sıcaklık Bandı sayısına göre belirlenir (kaç kart çekileceği termometrenin sağında gösterilir). İlk rauntta toplam 3 Kriz kartı çekilir: 1 tanesi yüzü açık (Tahmin/Forecast), 2 tanesi yüzü kapalı (Bilinmeyen/Unknown). Sıcaklık yükseldikçe bu sayı artar (ör. 1,5°C'den 1,6°C'ye geçişte 3'ten 4'e). Bir raunt içinde yeni bir Sıcaklık Bandı eklenip eşik yükselirse, o rauntta hemen ek Kriz kartı yüzü kapalı çekilir.
Enerji Talebin ile Toplam Enerji üretimin (Temiz + Kirli) arasındaki fark kadar Krizde Topluluk (Communities in Crisis) jetonu alırsınız. Örneğin Enerji Talebi 12, Toplam Enerjin 10 ise 2 Krizde Topluluk jetonu alırsın. Bu jetonlar birikince ek cezalara yol açar (4+: 1 daha az kart, 8+: 2 daha az kart, 12+: kaybedersiniz).
Evet, bir kartın aksiyonunu aynı Yerel Aşama içinde birden fazla kez kullanabilirsiniz -- kart üzerinde 'Raundda bir kez' (Once per round) gibi bir kısıtlama belirtilmediği sürece. Maliyetini ödeyip gereksinimini karşılaman yeterlidir. Bazı aksiyonlar kart atmayı gerektirir; bu durumda her kullanımda ayrı bir kart atman gerekir.
Küresel Projeler seçildikten sonra otomatik olarak etkinleşmez. Oyuncuların Yerel Aşama'da ellerindeki Yerel Proje kartlarını Küresel Proje kartının arkasına sıkıştırması (tuck) gerekir. Sıkıştırılan kartların etiketleri projenin gereksinimini karşılamaya yardımcı olur. Gereksinim karşılandığında proje etkinleşir ve tüm oyuncuları etkiler. Aynı anda en fazla 4 Küresel Proje oyunda olabilir.
Kriz Aşaması'nda her Sıcaklık Bandı için bir kez Gezegen Etkileri zarı atılır. Zar sonucu ilgili etki izleyicisini izinde 1 adım ilerletir. İzleyici bir devrilme noktası (tipping point) simgesine ulaştığında o etkinin olumsuz sonucu tetiklenir (ör. Amazon Ormanı Çöküşü: her oyuncu için 1 karbon küpü + 1 ağaç kaybı). Bir izleyici izin sonuna (sonsuzluk simgesi) varırsa, bundan sonra o etki her atıldığında devrilme noktasını tekrar tetikler. Gezegen Etkileri jetonları yalnızca ileri gider.
Evet. Yerel Aşama sırasında, koşullarını karşıladığın (doğru etikete sahip) bir Yerel Proje kartını bir Kriz kartının arkasına sıkıştırabilirsin (tuck). Bu, o Kriz kartının etkisini tüm hedeflenen oyuncular için azaltır veya tamamen iptal eder. Önemli iki kısıt: sıkıştırma yalnızca Yerel Aşama'da yapılabilir ve yüzü kapalı (Bilinmeyen) Kriz kartlarının altına sıkıştırma yapılamaz.
