Oyun Hakkında
Hanabi (Japoncada 'ateş çiçeği', yani havai fişek) kooperatif bir oyundur. Tüm oyuncular aynı takımdadır. Her oyuncu kendi kartlarını göremez ama diğerlerinin kartlarını görebilir; kartlar arkası kendine, yüzü diğer oyunculara dönük tutulur. İpucu vererek takım arkadaşlarının doğru kartları doğru sırada oynamasına yardım edersin. 5 renkte 1'den 5'e sırayla kart oynayarak 25 puanlık kusursuz skora ulaşmak hedeflenir.
Bileşenler
Havai Fişek Kartı
5 renk (kırmızı, sarı, yeşil, mavi, beyaz), her renkte 10 kart: 1, 1, 1, 2, 2, 3, 3, 4, 4, 5. Taban oyunun destesi bu 50 karttan oluşur.
Çok Renkli Havai Fişek Kartı
Değerleri 1, 1, 1, 2, 2, 3, 3, 4, 4, 5 olan çok renkli (bunt) kartlar. Taban oyunda KULLANILMAZ; yalnızca 6. rengi ekleyen varyantlarda devreye girer. R&R İngilizce baskısında bu kartlar 50'liğin içinde tek deste olarak sayılır ve kutu içeriği '60 Hanabi kartı, 6 renk' diye yazılır.
İpucu Plaketi
Beyaz/siyah çift taraflı plaketler. Beyaz yüz kullanılabilir ipucunu gösterir; ipucu verilince siyaha, kart atılınca veya bir dizi tamamlanınca beyaza çevrilir. Kutuda ayrıca 1 yedek plaket bulunur (basılı toplam 9); yedek yalnızca zorluk varyantında kullanılır. R&R baskısında aynı işlevi 8 mavi saat jetonu görür.
Fırtına Plaketi
Çift taraflı ceza plaketleri: bir yüzünde açık yıldızlı gökyüzü, diğer yüzünde şimşek. Yanlış kart oynanınca biri şimşek yüzüne çevrilir; 3.'sü çevrildiğinde oyun anında sona erer. R&R baskısında bunun yerine 4 siyah fitil jetonu bulunur ve 3.'sü kutu kapağına konduğunda oyun kaybedilir — yani her iki baskıda da toplam 3 hata hakkı vardır.
Puan Hesaplama
Puan, masadaki her renk dizisinin en yüksek kart değerinin toplanmasıyla bulunur; taban oyunda maksimum 25'tir. Resmi örnek: 1 + 3 + 2 + 2 + 5 = 13 puan. Gösterinin kalitesi 'Uluslararası Havai Fişekçiler Birliği'nin değerlendirme skalasıyla ölçülür: 0-5 puan — Ayy! Seyirci yuhalıyor. 6-10 puan — Zayıf! Zar zor alkış. 11-15 puan — İdare eder! Seyirci daha iyisine alışkın. 16-20 puan — İyi! Seyirci memnun. 21-24 puan — Çok iyi! Seyirci hayran kaldı. 25 puan — Efsanevi! Seyirci bu gösteriyi asla unutmayacak. (R&R İngilizce baskısında aynı skala 'Havai Fişek Teknisyenleri Loncası' adıyla ve neredeyse aynı ifadelerle verilir.)
Oyun Bitiş Koşulları
Oyun üç şekilde biter: (1) 3. fırtına plaketi şimşek yüzüne çevrildiğinde tanrılar öfkeyle bir fırtına gönderir ve havai fişek gösterisi biter; oyun anında sona erer ve oyuncular kaç kart oynamış olurlarsa olsunlar 0 puan alır. (2) Oyuncular beş renk dizisini de eksiksiz dizerse oyun anında biter ve takım maksimum 25 puanla muhteşem zaferini kutlar. (3) Bir oyuncu çekme destesinden son kartı çektiğinde oyun neredeyse bitmiştir: son kartı çeken oyuncu dahil her oyuncu bir tur daha oynar, ancak bu son turda kart çekilmez. Son tur tamamlanınca oyun sona erer ve gösteri puanlanır. (R&R İngilizce baskısında aynı üç bitiş geçerlidir; orada 1. koşul 3. siyah fitil jetonunun kutu kapağına konup patlama yüzünün ortaya çıkmasıdır.)
Varyantlar
- Zorluk ayarı (resmi): Oyun kolay geliyorsa yalnızca 2, hatta 1 fırtına plaketiyle oynayın. Zor geliyorsa kutudaki yedek ipucu plaketini de ekleyin ya da madeni paralarla ipucu plaketi sayısını daha da artırın.
- Renk Cümbüşü (Farbrausch): 10 çok renkli havai fişek kartı, hazırlıkta 6. renk olarak diğer kartlarla birlikte karıştırılır ve oyun sırasında 6. bir renk dizisi kurulur. 'Çok renkli' diğer renkler gibi davranır ve renk ipucunda doğrudan adıyla söylenir: 'Bir çok renkli kartın var, burada.' Ulaşılabilecek maksimum puan 30'a çıkar.
- Renk Cümbüşü — zor sürüm: Aynı varyant, ama desteye 10 yerine yalnızca 5 çok renkli kart (1, 2, 3, 4, 5) karıştırılır.
- Renk Cümbüşü² (Farbrausch²): 10 çok renkli kart yine 6. renk olarak karıştırılır ve 6. dizi kurulur; ancak renk ipuçlarında 'çok renkli' diye bir renk yoktur. Bunun yerine çok renkli kartlar, hangi renk için ipucu verilirse verilsin HER renk ipucunda birlikte gösterilmek zorundadır: 'Üç mavi kartın var, burada, burada ve burada.' Kart oynandığında ise 6. (çok renkli) havai fişek dizisine eklenir.
- Bitmeyen gösteri (R&R İngilizce baskısı, Varyant 4): Son kart çekildiği turdan sonra oyun bitmez. Oyuncular ya yenilene (3 fitil jetonu kutu kapağına konduğunda ya da vazgeçilmez bir kart ıskartaya çıktığında) ya da tüm havai fişekleri tamamlayıp kazanana kadar devam edilir. Oyun sonunda oyuncuların elinde daha az kart kalabilir; puan skalası kullanılmaz, gösterinin kusursuz olması gerekir. Bu varyant diğer varyantlardan biriyle birleştirilebilir.
Oyun Hazırlığı
Oyun Akışı
Sırası gelen oyuncu şu 3 eylemden tam olarak birini yapmak zorundadır; pas geçilemez. Önemli: diğer oyuncular sırası gelen oyuncunun eylem seçimine ve eylemin kendisine yorum yapmamalı, onu hiçbir şekilde etkilemeye çalışmamalıdır.
İpucu Ver (Bir Hinweis Vermek)
Usta beyaz bir ipucu plaketini siyah yüzüne çevirir (R&R baskısında masadaki mavi jetonlardan biri kutu kapağına konur). Ardından oyuncu bir takım arkadaşına ipucu verir. İpucu ya tek bir RENK ya da tek bir SAYI hakkında olabilir; ikisi birden söylenemez ve oyuncu ilgili kart veya kartları işaret etmek zorundadır. Verdiğin ipuçla eşleşen kartların TAMAMINI göstermelisin: 'İki sarı kartın var, burada ve burada.' Bir kartı gizlemek, yarım veya yanıltıcı ipucu vermek yasaktır. Tüm ipucu plaketleri zaten siyah yüzü yukarıdaysa (kullanılabilir ipucu kalmadıysa) bu eylem seçilemez; oyuncu diğer iki eylemden birini yapmak zorundadır. Olumsuz ipuçlarında baskılar ayrışır: Abacusspiele resmi kuralı 'Hiç mavi kartın yok' ya da 'Hiç 2'n yok' gibi olumsuz ipuçlarına AÇIKÇA izin verir. R&R İngilizce kuralı ise bunu açıkça yasaklar, çünkü işaret edilecek bir kart yoktur. Oyuna başlamadan önce hangi baskının kuralını uygulayacağınızı netleştirin.
Kart At (Bir Kartı Atmak)
Kart atmak kullanılmış bir ipucunu geri kazandırır: Usta siyah yüzü yukarı bakan bir ipucu plaketini beyaz yüzüne çevirir (R&R baskısında kutu kapağındaki bir mavi jeton masaya döner). Oyuncu elinden bir kartı çekme destesinin yanındaki ıskarta destesine açık olarak atar, sonra desteden 1 kart çekip yüzüne bakmadan eline alır. Iskartaya çıkan kartlar herkese açık kalır. ÖNEMLİ: Tüm ipucu plaketleri zaten beyaz yüzü yukarı bakıyorsa (yani 8 ipucunun tamamı kullanılabilir durumdaysa) bu eylem SEÇİLEMEZ; oyuncu diğer iki eylemden birini yapmak zorundadır. Bu kural her iki resmi baskıda da aynıdır.
Kart Oyna (Bir Kartı Oynamak)
Oyuncu elinden bir kartı seçip masanın ortasındaki havai fişek gösterisine açık olarak koyar. İki şey olabilir: (A) Kart uygun şekilde eklenebiliyorsa yeni bir renk dizisi başlatır ya da mevcut diziyi büyütür. (B) Kart hiçbir diziye uymuyorsa tanrılar bu hataya öfkelenip şimşek gönderir: Usta bir fırtına plaketini şimşek yüzüne çevirir (R&R baskısında en üstteki siyah fitil jetonu kutu kapağına konur) ve oyuncu kartı açık olarak ıskarta destesine koyar. Her iki durumda da oyuncu ardından desteden 1 kart çekip yüzüne bakmadan eline alır. Havai fişek nasıl kurulur: Gösteri beş ayrı renge ayrılır ve her renk için 1'den 5'e tam olarak bir artan dizi oluşturulur. Bir diziyi başlatmak için değeri 1 olan bir kart gerekir; sonraki her kart bir öncekinden tam 1 fazla olmalıdır. Bir dizide aynı değer iki kez bulunamaz (yani dizi başına toplam 5 kart). BONUS: Bir renk dizisine 5 değerindeki kart eklenip dizi tamamlandığında Usta kullanılmış bir ipucu plaketini beyaz yüzüne çevirir. Bu bonus bedavadır, kart atmak gerekmez. Ancak tüm ipucu plaketleri zaten beyaz yüzü yukarıdaysa bonus verilmez.
Kart oynadıktan veya attıktan sonra desteden 1 kart çekip elini yeniden dolu tutarsın (deste bitene kadar). Çekilen karta bakmadan, arkası kendine dönük şekilde eline eklersin. Oyuncular aldıkları ipuçlarını daha iyi hatırlamak için el kartlarının yerini ve yönünü istedikleri gibi değiştirebilir. Deste tükendiğinde artık kart çekilmez ve oyun son turuna girer.
Sık Sorulan Sorular
Hayır. Kuralın özü budur: kendi kartlarını göremezsin, onları arkası sana dönük tutarsın ve yüzlerini yalnızca diğer oyuncular görür. Sadece takım arkadaşlarının verdiği ipuçlarından ve kendi hafızandan yararlanırsın.
Hayır. Verdiğin ipucu (bir renk VEYA bir sayı) için eldeki geçerli TÜM kartları işaret etmek zorundasın. Kasıtlı eksik veya yanıltıcı işaret yasaktır; ipucu daima eksiksiz ve doğru olmalıdır.
Bu, baskıya göre değişir. Abacusspiele resmi kural kitapçığı olumsuz ipuçlarına AÇIKÇA izin verir ve örnek olarak 'Hiç mavi kartın yok' ile 'Hiç 2'n yok' ifadelerini verir. R&R Games İngilizce kural kitapçığı ise bunu açıkça yasaklar: oyuncu bilgi verdiği kartları işaret etmek zorundadır, 'sıfır tane şu var' derken işaret edilecek kart olmadığı için bu ipucu geçersizdir. Oyuna başlamadan önce masada hangi baskının kuralını uygulayacağınızı kararlaştırın.
Hayır. Tüm ipucu plaketleri beyaz yüzü yukarı bakıyorsa kart atma eylemi seçilemez; oyuncu diğer iki eylemden birini yapmak zorundadır. Simetrik olarak, tüm plaketler siyah yüzü yukarıdayken (hiç ipucu kalmamışken) de ipucu verme eylemi seçilemez. Bu kural hem Abacusspiele hem R&R baskısında aynıdır.
Yanlış oynanan kart ıskartaya çıkarılır ve bir fırtına plaketi şimşek yüzüne çevrilir (R&R baskısında en üstteki siyah fitil jetonu kutu kapağına konur). 3. fırtına/fitil işaretlendiğinde oyun anında biter ve oyuncular kaç kart oynamış olurlarsa olsunlar 0 puan alır. Bu yüzden ipuçlarını dikkatle yorumlamak çok önemlidir.
Bir renk dizisini 5 değerindeki kartla tamamladığınızda bonus olarak kullanılmış bir ipucu plaketi beyaz yüzüne çevrilir, yani 1 ipucu geri kazanılır. Bu bonus bedavadır. Ancak tüm ipucu plaketleri zaten beyaz yüzü yukarıdaysa bonus verilmez.
Evet, her ikisi de resmi olarak serbesttir. Oyuncular aldıkları ipuçlarını daha iyi hatırlamak için el kartlarının sırasını ve yönünü değiştirebilir. Iskarta destesi de oyunun her anında incelenebilir; böylece hangi kartların hâlâ oyunda olduğu görülebilir.
Taban oyunda maksimum 25 puandır: 5 rengin her birinin 5'e kadar tamamlanmasıyla (5×5). Skor, her renk dizisinin en üstteki kart değerinin toplanmasıyla bulunur. Çok renkli kartları 6. renk olarak ekleyen varyantlarda bu tavan 30'a çıkar.
